Parti Tarihi

KURULUŞ

●   Cumhuriyet Halk Partisi, Atatürk tarafından 9 Eylül 1923’de kuruldu. Kurtuluş Savaşını örgütleyen ve yürüten "Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk Cemiyetinin" devamıdır.

●  Başlangıçta "Halk Fırkası" olan partinin adı, 1924 yılında "Cumhuriyet Halk Fırkası", 1935 yılında da "Cumhuriyet Halk Partisi" oldu.

● CHP’nin tarihi Türkiye Cumhuriyeti’nin tarihiyle özdeştir.

● CHP kurucusu ve ilk Genel Başkanı Atatürk’ün önderliğinde Saltanatı kaldırdı, Cumhuriyeti kurdu, hilafete son verdi, ulusal birliği sağladı.

● Hukuk,eğitim ve toplumsal alanda gerçekleştirdiği reformlarla çağdaş Türkiye Cumhuriyeti biçimlendi, kökleşti ve gelişti.
CHP, ulusal sanayinin ve ekonominin geliştirilmesine öncülük etti.

● II. Dünya Savaşı sonrasında tek parti konumunun tüm olanaklarına karşın, çok partili rejime geçiş sağlayarak öncü misyonunu sürdürdü.
● Bu dönemde parlamenter demokratik rejimin kurumsallaşmasına dönük değişimleri gerçekleştirme ve temel hak ve özgürlükleri geliştirme mücadelesi verdi. 

İDEOLOJİ

● CHP bu tarihsel süreç içerisinde, temel ideolojik yaklaşımlarını, başlangıçta "Dokuz Umde" ile belirledi. Bu ilkeler, halk egemenliği, çağdaşlık ve hukuk devleti anlayışlarını içeriyor

● 1927 yılında "Cumhuriyetçilik", "Halkçılık", "Milliyetçilik", "Laiklik" CHP’nin dört temel ilkesi olarak benimsendi.

● 1935 yılında bunlara "Devletçilik" ve "Devrimcilik" eklenerek ilkeler altıya çıkarıldı. Partinin amblemi olan 6 ok bu ilkeleri simgeler. 

● Bu ilkeler aynı zamanda Atatürkçülüğün ilkeleri olarak Anayasa’da yer aldı. Bu ilkelerin içerikleri zaman içinde yeni yorumlarla geliştirildi.

● 1960’lı yılların ortalarında CHP sola açılarak kendisini "ortanın solunda" olarak tanımladı.

● 1970’li yıllarda ideolojisini "demokratik sol" kavramıyla tanımlayan CHP, önerdiği sosyal reformlarla "düzen değişikliği"ni hedefledi.

● Bu süreçte CHP, "devlet partisinden" "halkın partisine", düzen partisinden" "değişimin partisine" dönüştü.

● Sosyalist enternasyonale katılan CHP, tarihsel geleneğini ve temellerini temsil eden ilkelerin yanı sıra sosyal demokrasinin evrensel ilkelerini de benimsedi.
   Bu temel ilkelerin ışığında "özgürlük, eşitlik, dayanışma, emeğin üstünlüğü, gelişmenin bütünlüğü ve etkinliği ile demokratikleşme" ilkeleri de CHP programında yer almıştır.

PARTİNİN KAPATILMASI VE YENİDEN AÇILIŞI

● CHP, 12 Eylül 1980 darbesinden sonra diğer siyasi partilerle birlikte kapatıldı (15 Eylül 1981).

● Yeniden çok partili yaşama geçilmesinden yaklaşık 9 yıl sonra, 9 Eylül 1992’de yeniden açıldı. CHP’nin kapatıldığı dönemde, CHP geleneğinden gelen üç siyasal parti kuruldu; Halkçı Parti (HP), sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) ve Demokratik Sol Parti (DSP). HP ve SODEP, 1985 yılında birleşerek SHP adını aldı.

● CHP’nin yeniden açılmasından sonra 1995 yılında iki parti (SHP-CHP), CHP çatısı altında bütünleşti.

● CHP, 24 aralık 1995 tarihinde yapılan genel seçimlerde % 11 oy oranı ile 49 milletvekili çıkardı.

GENEL BAŞKANLAR

● CHP’nin ilk Genel Başkanı Kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’tür (1923-1938)

● Atatürk’ün ölümünden sonra, Parti Başkanlığına İsmet İnönü seçildi (1938-1972)

● 1972 yılında yapılan Kurultayda Bülent Ecevit CHP’nin 3. Genel Başkanı oldu. Ecevit , 12 Eylül askeri yönetim döneminde bu görevinden istifa etti. (1972-1983) 

● 1992 yılında CHP yeniden açıldıktan sonra Deniz Baykal CHP Genel Başkanı seçildi. (1992-1995) 

● CHP-SHP bütünleşmesi yapılan protokol gereği üçüncü isim olarak uzlaşılan Hikmet Çetin, CHP Genel Başkanlığına seçildi. (14 Şubat 1995 - 9 Eylül 1995)

● Eylül 1995 tarihinde yapılan Kurultayda Deniz Baykal yeniden CHP Genel Başkanı seçildi.

● 22-23 Mayıs 1999 tarihleri arasında yapılan CHP olağanüstü Kurultayında Genel Başkanlık için yapılan seçimlerde, 3. turda 521 oy alarak Altan Öymen, Genel Başkanlığa seçildi.

● 30 Eylül 2000 tarihinde yapılan olağanüstü kurultay ile 543 oy alan Deniz Baykal yeniden CHP Genel Başkanlığına seçildi.

● 19 KASIM 2005 tarihinde yapılan olağan genel kurulda 1158  oy alan Deniz Baykal yeniden CHP Genel Başkanlığına seçildi.